محل ترشح، ساختمان شیمیائی
هورمون رشد كه به نام سوماتوتروپین نیز شناخته شده است از 40-30 درصد سلولهای بتاقدامی هیپوفیز ترشح میشود. سوماتوتروپین گاوی دارای 190 یا 191 اسید آمینه و با وزن مولكولی22500 دالتونKD)22(میباشد. هورمون رشد دارای دو زنجیره پلی پپتیدی است كه در طول هرزنجیره 4 ناحیه آلفاهلیكس وجود دارد و همچنین هورمون رشد دارای دو جایگاه فعال برای اتصال باگیرندهاش است. گوسفند و گاو در اسیدآمینه 126 هورمون رشد متفاوت هستند كه جایگزینی ایناسیدآمینه به صورت لوسین و والین است .
هورمون رشد و پرولاكتین و لاكتوژن جفتی دارای تشابه قابل ملاحظهای در توالی هستندشباهت اسیدآمینه در هورمون رشد انسانی و لاكتوژن جفت حدود 85 درصد و شباهت اسید آمینه در هورمون پرولاكتین انسانی و هورمون رشد53 درصد میباشد. پرولاكتین و هورمون رشد از یكخانواده هستند كه به نظر میرسد بعد از تكامل مهرهداران از یكدیگر مشتق شدهاند بعلاوه در ماهیتوالی پروتئینی حد واسط این دو هورمون بدست آمده است .
مشابهت توالی اسیدآمینه هورمون رشد گاوی با دیگر گونههای پستاندار 98 درصد و با انسان66 درصد میباشد. این تفاوت ممكن است آثار منحصر بفردی را ایجاد كند. شاید به همین دلیلهورمون رشد انسانی هم لاكتوژنیك و هم سوماتوژنیك است ولی هورمون رشد موش قویاسوماتوژنیك میباشد .
بررسی ساختمان شیمیایی هورمون رشد در گونههای مختلف
توالی اسید آمینه هورمون رشد در خوك و گاو دارای 90 مشابهت میباشد اما توالی اسیدآمینه در خوك(PST)و گاو(bST) بطور محسوسی با توالی اسید آمینه انسان متفاوت است. تزریقهورمون رشد خوك و میمون در خوكچه هندی اثر زودگذر داشته كه احتمالإ علت آن را تشكیل سریعآنتی بادی ضد هورمون رشد میدانند
كنترل ترشح هومورن رشد و عوامل موِثر آن
ترشح هورمونهای قدامی هیپوفیز تحت كنترل هورمونهای خاصی است كه توسط هیپوتالاموس ساخته و باعث تحریك یا مهار ترشح هورمونهای قسمت قدامی هیپوفیز میشوند.دو هورمون از هیپوتالاموس ترشح میشود كه مستقیما از طریق وریدهای كوچك سیستم باب هیپوتالاموس - هیپوفیز به غده هیپوفیزقدامی منتقل میشوند یكی از این هورمونها مهاركنندهِ هورمون رشد یا سوماتواستاتین(SS)بوده كه سبب كاهش ترشح هورمون رشد میشود و هورمون دیگر هورمون آزادكنندهِ هورمون رشدGHRHF)) كه سبب افزایش ترشح هورمون رشد میگردد.هورمون اخیر در تحریك سنتز هورمون رشد و رونویسی آن دخالت دارد.مهار كنندهِ هورمونرشد دارای 114 اسیدآمینه و آزادكنندهِ هورمون رشد دارای 40 الی 41 اسیدآمینه میباشد .
هورمون مهم دیگری كه در تنظیم عمل هورمون رشد نقش عمدهای دارد به نام عامل رشدشبه انسولین(IGF-I)) یا سوماتومدین Cنام دارد كه توسط كبد ساخته میشود هم عوامل رشدشبه انسولینIونوع دوم آن(IGF-II) در گاوها یافت میشود. هر دوپپتید دارای وزن مولكولیتقریبی 7500دالتون میباشند(IGF-I.دارای 70 اسیدآمینه و(IGF-II)دارای 76 اسیدآمینهاست. توالی اسیدآمینه درIGF-Iگاو مشابه انسان است ولی توالیIGF-II در سه اسیدآمینه با نوعانسانی متفاوت است بنابراین احتمالا هورمون رشد سبب افزایشIGF-I از طریق كبد شده وهمچنین ممكن است تولید موضعیIGF-Iدر سایر بافتها را تحریك كند
جمال درخشان نيا